Saturday, January 16, 2016

Sanskrit blog: Chandrika (A Fairy tale)-20

चन्द्रिका-२०

योमासीत्प्राक्चन्द्रिकायाः सखीव
सा मेने तामात्मकर्मार्थदासीम् ।
तस्याः भूषावेशरूपक्रियासु
दासीवत्तां चन्द्रिका सेवते स्म ॥ ८४ ॥

इत्थं दासीकर्मसु न्यस्तचित्ता
श्रान्ता कार्यात् सज्वराभूत्कदाचित् ।
मान्द्यं तस्याः वीक्षमाणा विमाता
भूयो भूयो दण्डयामास तन्वीम् ॥ ८५ ॥

कोपाविष्टान्यानि कार्याणि चैव
कर्तुं तामाज्ञापयत् निर्घृणा सा ।
यस्या आसीन्नित्यकार्यंह्यशक्यं
तस्या साध्यं किं भवेदन्यकार्यम् ॥ ८६ ॥

एकत्रासीत् श्यामलः पात्रराशिः
अन्यत्रासीत् कश्मला वस्त्रपङ्क्तिः ।
किं कर्तव्यं चिन्तयन्तीत्यकस्मात्
सस्मारार्ता पूर्ववाक्यानि साधोः ॥ ८७ ॥
- - - - 

Saturday, January 9, 2016

Sanskrit blog: Chandrika (A fairy tale)-19

चन्द्रिका-१९

रत्नस्यूतानर्घवासांसि यस्याः
शर्वर्यां च प्रास्फुरन्नभ्रदीप्त्या ।
अद्याप्रातः पाककर्माविलानि
म्लानिं प्रापुः पात्रनिर्णेककार्यात् ॥ ८१ ॥

या शिष्ये सूर्योदयानन्तरं च
सा प्राबोधि द्राक् हि रात्रिक्षयात् प्राक् ।
नो चेत् कष्टं दण्डनं सा सहेत
निःसन्देहं तर्जनां वा विमातुः ॥ ८२ ॥

या शेते स्म प्रस्तरे पिच्छपूर्णे
आर्तास्वप्सीत्कर्कशे दारुतल्पे ।
बाहुं वामं चन्द्रिका स्वोपधानम्    
कृत्वा श्रान्ता वल्लरीकोमलाङ्गी || ८३ ॥
- - - -

Friday, January 1, 2016

Sanskrit blog: Chandrika-(A fairy tale)-18

चन्द्रिका-१८

xxx
यस्याः हस्तौ कन्दुकक्रीडयास्तां
रक्तावद्यप्रापतुःकृष्णवर्णम् ।
स्थालीवेश्मक्षालनाच्चन्द्रिकायाः
काले हन्त श्लक्ष्णतां त्यक्तवन्तौ ॥ ७८ ॥

या लेखन्या पत्रपृष्ठे व्यलेखीत्
सा शोधन्या मार्जने न्यस्तचित्ता ।
या विद्यार्थं पाठशालां जगाम
साद्य क्रेतुं पण्यशालामुपैति ॥ ७९ ॥

यस्याः वक्त्रं सर्वदासीत्स्मिताक्तं
अद्य म्लानं भीतिपूर्णं विवर्णम् ।
यासीत् कन्या प्रस्फुरच्चञ्चलाक्षी
साभूद्दीना व्याघ्रभीता मृगीव ॥ ८० ॥  
- - - -

Saturday, December 26, 2015

Sanskrit blog: Chandrika (A fairy tale)-17

चन्द्रिका-१७

क्व गार्हकार्यं क्व च पेलवाङ्गी
किं मार्जनाय प्रभवेत् शिरीषम् ।
मयूरपिच्छं खननाय वा किम्
चन्द्रातपः तण्डुलशोषणाय ॥ ७५ ॥

सा चन्द्रिका पाककलानभिज्ञा
नियोजिता पाकगृहे विमात्रा ।
सर्वाणि दैनंदिनखादनानि
पक्तुं सकाले खलु निस्सहाया ॥ ७६ ॥

प्रक्षालनं वेश्मतलस्य पात्र-     
सम्मार्जनं चांशुकधावनं च।
सर्वाणि कार्याणि हि चन्द्रिकायाः
भारा अभूवन् विधिदुर्विपाकात् ॥ ७७ ॥
- - - - 

Sunday, December 20, 2015

Sanskrit blog: Chandrika (A Fairy tale)-16

चन्द्रिका-१६

दासाश्च दास्यः भृतिमात्रतुष्टाः
भृतिं विना तत्यजुराप्तसेवाम् ।
अन्याश्रयं भक्तुमनन्यमार्गा
मृगा इवारण्यमवग्रहार्तम् ॥ ७२ ॥

कर्माण्यनेकानि गृहोचितानि
भूमार्जनादिश्रमसाधितानि ।
भृत्यैर्विना कर्तुमसाध्यमासीत्
यदा कलागात् कुपथं तदैव ॥ ७३ ॥

सुखोचितां भर्तृसुतां विमाता
न्ययोजयत् कर्मणि दासयोग्ये ।
सम्पद्यमानासु विपत्सु नॄणां
मनांसि नूनं कलुषीभवन्ति ॥ ७४ ॥
- - - -

Saturday, December 12, 2015

Sanskrit blog: Chandrika (A fairy tale)-15

चन्द्रिका-१५
शरीरयात्रा पुरतो हि गच्छेत्
दुःखं सुखं चाविगणय्य लोके ।
कलापि कौटुम्बधुरं वहन्ती
वाणिज्यवृत्तौ निरता बभूव ॥ ६९ ॥

कदापि पूर्वं न नियुक्तचित्ता
वाणिज्यकार्ये गृहिणी कला सा ।
एकाकिनी पण्यकलानभिज्ञा
भर्तुः पदे कर्तुमियेष वृत्तिम् ॥ ७० ॥   

आवर्तपूर्णां सरितं गभीरां
कथं तरेत् संप्लवनासमर्थः।
भर्तृक्रियाकौशलसंश्रिता श्रीः
काले गते क्षीणतरा बभूव ॥ ७१ ॥
- - - - 

Saturday, December 5, 2015

Sanskrit blog: Chandrika (A fairy tale)-14

चन्द्रिका-१४

पुत्री पुरैवाभिहता नियत्या
मातुर्वियोगादधुना पितुश्च ।
मृतिं दुरन्तां सहसा निशम्य
दुःखाम्बुधौ गाढतरं ममज्ज ॥ ६४ ॥   

मात्रा विहीना कृपणा सुतप्ता
कथं सहिष्ये जनकस्य मृत्युम् ।
दैवं हतं हन्ति पुनः सदेति
तथ्यं वचो हन्त मयानुभूतम् ॥ ६५ ॥

वृक्षान्निपत्य व्रणितं शयानं
बुभुक्षितो द्रागवधीन्मृगेन्द्रः ।
दारिद्र्यकूपे पतितं क्षुधार्तं
ददंश घोरः क्षयरोगसर्पः ॥ ६६ ॥

पितः कथं मामबलां विहाय
गन्तासि कृत्वा तनयामनाथाम् ।
वात्सल्यपूर्णामृततुल्यवाग्भिः
को प्रीणयेन्मां सततं त्वदन्यः । ६७ ॥

एवं प्रकामं रुदती कुमारी
स्वबाष्पधारार्द्रमुखी त्रियामाः।
निनाय नैकाः प्रततान्धकारे
निरस्तनिद्रा हृदि चन्द्रिका सा ॥ ६८ ॥
- - - - 

Saturday, November 28, 2015

Sanskrit blog: Chandrika (A fairy tale)-13

चन्द्रिका-१३

द्वितीयवैधव्यमवाप्य योषित्
स्वभागधेयानि भृशम् जगर्हे ।
मां प्राप्य दैवोपहतामधन्यां
हा नाथ मृत्योर्वशमाप्तवान् त्वम् ॥ ५९ ॥

गाथास्ति पापी यदि याति सिन्धुं
तत्रापि गुल्फौ न जलेन सिक्तौ ॥  
त्वां सद्गुणाढ्यं परिणीय यन्मे
वैधव्यदुःखं पुनरप्यवाप्तम् ॥ ६० ॥

लब्ध्वा तरोराश्रयमार्तवल्ली
ननन्द धृत्वा स्मितकुड्मलानि ।
तस्याः सुखं तत् क्षणिकं बभूव
बभञ्ज वृक्षं सहसा गजेन्द्रः ॥ ६१ ॥

उत्तुङ्गसौधान् विरचय्य चित्ते
तत्रावसं वैभवदर्पयुक्ता ।
अहंत्विदानीं विभवैर्विहीना
कथं करिष्यामि कुटुम्बरक्षाम् ॥ ६२ ॥

इत्थं प्रलप्य प्रणता चिरेण
पुत्र्यौ निरीक्ष्याश्रुमुखी कुमार्यौ ।
तयोर्भविष्यच्छुभकामनार्थं
कृच्छ्रेण सा तत्र समाहिताभूत् ॥ ६३ ॥
- - - - 

Saturday, November 21, 2015

Sanskrit blog: Chandrika (A fairy tale)-12

चन्द्रिका-१२ 

अपूर्णकामः स समानकामां
गान्धर्वमार्गप्रगृहीतपाणिः ।
द्वितीयभार्यां तनुजाद्वितीयां
सुनन्दनः स्वालयमानिनाय ॥ ५४ ॥

दाम्पत्यसौख्ये निरतौ प्रकामं
तौ दम्पती यापयतः स्म कालम् ।
सखीं स्वसारं सुमुखीमुमाख्यां    
लब्ध्वाऽतुषद्विस्मितचन्द्रिकापि ॥ ५५ ॥ 

अन्योन्यसङ्गात्प्रथमानहर्षे
सख्यौ सदा द्वे ऽचरतां नगर्याम् ।
तयोर्विहाराध्ययनानि चापि
परस्परोपस्थितिमाश्रितानि ॥ ५६ ॥

दिनेषु गच्छत्सु धनार्जनार्थं
वणिग्जगामान्यपुरीं कदाचित् ।
लुण्टाकवर्गैरभिहन्यमानः
तत्रार्दितो जीवितमुत्ससर्ज ॥ ५७ ॥
  
सौदामनीघातनिभं कठोरं
वृत्तान्तमाकर्ण्य मृतेः स्वभर्तुः |
पपात सद्यो भुवि मन्दभाग्या

चक्रन्द चोच्चैः शिशुवत् कला सा ॥ ५८ ॥ 
- - - -  

Saturday, November 14, 2015

Sanskrit blog: Chandrika (A fairy tale)-11

चन्द्रिका-११

मामवेहि वणिजं सुनन्दनं
प्राप्तवित्तबलवैभवं जनम् ।
गेहिनी मम गता दिवं रुजा
मां विहाय तनयां च दुःखिताम् ॥ ५० ॥  

भामिनि त्वदनुरागयाचकं
मां वृणीष्व ससुखं सह त्वया
मद्गृहे तव सुता च वत्स्यती-
त्यब्रवीत्स ललनां सुनन्दनः ॥ ५१ ॥

तस्य रूपविभवैश्च मोहिता
पञ्चबाणविशिखाभिपीडिता ।
कामवह्निशमनार्थमादृता
स्वीचकार वचनं रतार्थिनः ॥ ५२ ॥

आलिलिङ्ग सुदृढं स कामिनीं
तं चुचुम्ब वदनेऽनपत्रपा ।
तत्क्षणादभवतां परस्परं
कामतर्पणविधौ सहायकौ ॥ ५३ ॥
- - - -