Wednesday, June 29, 2011

Sanskrit blog: A love lyric

आर्याछन्दसिनिबद्धं शृङ्गारचाटु

दयितेक्षणगुणबद्धः

युवा स्वोद्योगाय गन्तुमुद्यतः ।

स्वगृहाद्बहिः गतो वा

न वा देहल्येव जानाति ॥

- - - -

Saturday, June 25, 2011

Sanskrit blog: Humour_13

हास्यसीकरः_१३

ब्रह्मदत्तः नगर्यां प्रथितः धनिकः न्यायवादी(lawyer) आसीत् | तथापि कृपणः सः कस्मैचिदपि दीनाय कदापि धनं न ददौ । दीनसहायः देवदत्तनामा तमागत्य अपृच्छत्, “आर्य, भवान् प्रथितः न्यायवादी प्रभूतं धनमर्जितवान् च । कथमिदं यत् भवान् कदापि दीनेभ्यः साहाय्यं धनरूपेण न कृतवान्” इति ।

ब्रह्मदत्तः गंभीरस्वरेण अवदत् , “ भोः, भवता विदितं किं मम मात्रा अर्बुदरोगग्रस्तया रुग्णालयसेवार्थं प्रत्यहं दशसहस्रं रूप्यकाणि व्ययितानि इति?” । किञ्चित्संभ्रान्तः देवदत्तः अवदत्, “न विदितम्” इति । ब्रह्मदत्तः पुनरुवाच, “ भवता विदितं किं यन्मम कलत्रयुतः भ्राता युद्धे व्रणितः भूत्वा उद्योगासमर्थः चक्रयुतासने सञ्चरन् कालं क्षपयति?”। देवदत्तः कुण्ठितवचनः नम्रः बभूव । पुनरवदत् ब्रह्मदत्तः, “ भवता विदितं किं यन्मम अनुजायाः भर्ता मार्गापघाते अम्रियत । मम अनुजायाः त्रीण्यपत्यानि इति?” ।

यावत् देवदत्तः “भवतः क्षमां याचे । नितरां दुःखितोऽस्मि” इति विवदिषुरासीत् तावदेव ब्रह्मदत्तः उवाच, “ यद्यहं तेभ्यः किञ्चिदपि साहाय्यं न दत्तवान् इतरेभ्यः किं प्रयच्छेयम्?” ।
- - - -

Monday, June 13, 2011

Sanskrit blog: done that, been there

कृतं तत् गतं तत्

कृतं तत् गतं तत् न कार्यं न गम्यं ममात्रास्ति किञ्चित् ।

हर त्वं द्रुतं मां त्वदीयं परिष्वङगमेव प्रतीक्षे ॥

- - - -

Sunday, June 12, 2011

Sanskrit Blog: Humour_12

- हास्यसीकरः_१२

- काचन वृद्धा पलितकेशिनी दन्तहीना नमिताकृतिः दण्डावलम्बिनी वीथ्यां शनैर्गच्छति स्म । कश्चन युवा तां दृष्ट्वा तस्याः वयोगौरवात् तां प्रणनाम । सा सुदीर्घं तं विलोक्य सहर्षमवदत्, “ रे, बहूनि वर्षाणि गतानि खलु त्वां वीक्ष्य! तदा कृशः अद्य स्थूलः, तदा उपनेत्रं नासीत् अद्य त्वं उपनेत्रधारी, तदा श्मश्रुहीनः इदानीं तु वदने प्रभूतं श्मश्रु, गच्छता कालेन महान् खलु विकारः । इदानीमेव तव नाम स्मरामि । तव नाम रामसामि इति ” ।

- युवा किञ्चिद्विहस्य अवदत्, “आर्ये, मम नाम रामसामि इति न, मम नाम कृष्णमूर्तिः” ।

- वृद्धा झटित्युवाच, “तव नामन्यपि विकारः किम्? कालस्य गतिः कियती कुटिला!” ।

- - - -

Sanskrit blog: A lyric in a new metre

कान्तचरणानाम नवं वृत्तं लक्ष्यश्लोकश्च

नवं वृत्तं एकोनविंशत्यक्षरयुक्तं कान्तचरणानाम निरूप्यते:

म्रौभ्नौ पश्चात् यनौगुः मुनियतिसहिता कान्तचरणा ।

अस्मिन् कान्तचरणानाम्नि वृत्ते मगणरगणौ तदनु भगणनगणौ पश्चात् यगणनगणौ अन्ते गुरुश्च भवन्ति । मुनियतिसहिता सप्ताक्षरान्ते यतिश्च संभवति ।

- अनेन शृङ्गारमुक्तकेन उदाहृतं च:

पुत्रे शालां प्रयाते गतवति पितरि क्रेतुमगदम्

याच्ञामादृत्य भर्तुः निधुवनसुखमिच्छोः प्रियतमा ।

भुक्ता श्रान्ता सुतृप्ता स्वपिति रमणमाश्लिष्य सुचिरम्

स्वेदक्लिन्नापराह्णे विगलितपरिधानं न गणयन् ।।
- - - -