Saturday, April 12, 2014

Sanskrit blog: Conversation between a couple-1

पतिपत्नीसंलापः-१
कच्चित् प्रिये स्मरसि तानि दिनानि वीथ्याम्।
वर्षागमे ऽविगणय्य वचो गुरूणाम् ।
स्थित्वा गृहाद्बहिरनर्गलवृष्टिपाते ।
आवामभूव सुतरामुदकार्द्रवस्त्रौ ॥ १ ॥

कच्चित्प्रिय स्मरसि यद्भवता तदानीम् ।
त्वत्पांसुपङ्किलकरेण समन्दहासम् ।
मुद्राङ्किता सुविशदा खलु मे कपोले ।
बाष्पाम्बुरुद्धनयनाभवमस्मये च ॥ २ ॥

कच्चित्प्रिये स्मरसि ते प्रणयाज्जनन्या ।
यत्स्वादुभक्ष्यमशनाय तव प्रदत्तम् ।
विद्यालयेऽहनि मया सह तत्त्वमादः ।
बाल्योचितप्रहसनप्रकरोपदंशम् ॥ ३ ॥

कच्चित्प्रिय स्मरसि यद्भवदीयमात्रा ।
संप्रेषिते चणकजीरकभक्तभक्ष्ये ।
संदश्य रक्तमरिचं त्वयि बद्धदृष्टिः ।
बाष्पप्रवाहपरिरुद्धविलोकनासम् ॥ ४ ॥

कच्चित् प्रिये स्मरसि मे गुरुणा परीक्षा-
काले त्वया सह वृथालपने निषिद्धे ।
आगत्य मद्गृहमपूर्वसुमप्रदान-
व्याजेन ते स्मितरुचा नितरामलिम्पः ।। ५ ॥

कच्चित् प्रिय स्मरसि रोषपरीतचित्ता
वक्तुं त्वया सह नैच्छमहानि सेर्ष्यम् ।
अङ्कार्जने परिणतं प्रतिभान्वितं त्वाम्

अन्याश्च यान्ति ललना इति शिक्षणाय ॥ ६ ॥
- - - - 

Saturday, April 5, 2014

Sanskrit blog: Humour-95

हास्यसीकरः-९५

हरिदत्तः धर्मदत्तः सन्जयदत्तश्च वयस्याः आसन् । त्रयोऽपि एककाले एव स्वर्गमगच्छन् । तत्र चित्रगुप्तः तानवदत्, “भोः! शृणुत, पृष्टप्रश्नस्य सत्यमेव उत्तरं प्रदेयम् । यदि कोऽपि असत्यं वदेत् तर्हि सः स्वर्गात् बहिष्क्रियते “ इति । अथ   सः हरिदत्तमपृच्छत्, “कच्चित् भूलोके परदाररतः अभवः?” “कदापि न प्रभो” इत्यवदत् हरिदत्तः । “बाढम्, इमानि कौशेयवस्त्राणि परिधाय स्वर्गसुखमनुभव” इति । हरिदत्तः तुष्टः कौशेयवस्त्राणि परिजग्राह । चित्रगुप्तः धर्मदत्तमपि तथैव अपृच्छत् । “ कदा कदा परदाररक्तः अभवम् ।परंतु पश्चात् तप्तः स्वदारास्वेव रतः अभवम्”इति । चित्रदत्तः तस्मै कार्पासवस्त्राणि ददौ । चित्रगुप्तेन तथैव पृष्टः सन्जयदत्तः उत्तरमदात्, “क्षमस्व माम् । अहं सदा परदारास्वेव रतः अभवम्” इति । तस्मै चित्रगुप्तः वल्कलानि ददौ । काले गते एकदा सन्जयदत्तः हरिदत्तेन सह सममिलत् । तदा दुःखसागरे निमग्नं हरिदत्तं सन्जयदत्तः अपृच्छत्, “मित्र! किमिदम्? कुतः दुःखमग्नः असि?” इति । “ह्यः वल्कलवस्त्रधारिणीं मम भार्यामत्र अपश्यम् ” इति निर्विण्णः हरिदत्तः अवदत्। - - - - 

Sunday, March 30, 2014

Sanskrit blog: Ugadi greetings

नववर्षशुभाकाङ्क्षा

आशास्महे श्रीजयवत्सरोदये चैत्रस्य मासः प्रथमे दिने मधौ ।
आवत्सरान्तं सुखिनो निरामयाः भवन्तु सर्वे मनुजाः हरीच्छया ॥
- - - - 

Saturday, March 29, 2014

Sanskrit blog: City park-3

नगरोपवनम्-३

फलविक्रयणोद्यतो युवा शकटीं स्वां परिचाल्य सश्रमम् ।
ततघर्मजलार्द्रविग्रहस्तरुमूलं भजते सुखावहम् ॥ १४ ॥
जलवायुधराप्रदूषणव्यथिताः स्वास्थ्यहितार्थमागताः ।          
विहरन्ति वने दिनात्यये दिवसोद्योगविमर्दयन्त्रिताः ।। १५ ॥
रतिरूपफलप्रसाधनैः स्फुरदालम्बितलोलकुण्डलैः ।
गतिरोधकचञ्चलेक्षणैः नवविन्यासनिबद्धकुन्तलैः ॥ १६ ॥
मदसाधकगन्धलेपनैः दरविस्रंसितवस्त्रविभ्रमैः ।
प्रमदाः जनयन्ति मानसेऽस्थिरतां हन्त विवेकिनामपि ॥ १७ ॥ 
लसदुज्ज्वलदीपपङ्क्तिभिः ललितालापविनोदगायनैः ।
भजते नवनन्दनश्रियं जनसान्द्रोपवनं क्षपामुखे ॥ १८ ॥ 
तरुषु खगगणे स्वानाशयान् सन्निवृत्ते
स्फुरति नभसि नीले दिव्यनक्षत्रवृन्दे ।
गतवति जनसङ्घे स्वालयान् तुष्टचित्ते

स्वपिति नगरवक्षस्यात्तशान्तिर्वनश्रीः ॥ १९ ॥
- - - - 

Saturday, March 22, 2014

Sanskrit blog: Humour-94

हास्यसीकरः-९४
पत्रदूतः (postman) कस्यचित् जनस्य गृहं प्रति पत्रवितरणाय गच्छति यदा सः बृहत्सारमेयेन सह स्थितं कञ्चन बालकं पश्यति । सः सारमेयात् भीतः तं बालकं पृच्छति, “बाल! कच्चित् तव सारमेयः दशति?” इति । बालकः प्रतिवदति, “मम सारमेयः कदापि कमपि न दशति” इति । यावत् भयमुक्तः पत्रदूतः पुरतः गच्छति तावदेव स सारमेयः तं दशति । दंशबाधितः पत्रदूतः रुष्टः बालं पृच्छति, “रे! कुतः अनृतं वदसि । त्वां ताडयामि” इति । बालकः प्रतिवदति, “अहमनृतं न वदामि । अयं सारमेयः मम न भवति खलु,“ इति । 
- - - - 

Saturday, March 15, 2014

Sanskrit blog: City Park-2

नगरोपवनम्-२

क्वचिदायतपुष्पदर्शनं क्वचिदामीलितसूनसौरभम् ।
क्वचिदूर्जितभृङ्गझेंकृती रमते पुष्पकुथासु मानसम् ॥ ८ ॥
सरसीजलमध्यसंस्थितोत्क्षिपणीवक्त्रशताद्विनिःसृता ।
जलबिन्दुपरम्परा ध्रुवं भजते कृत्रिमवर्षवैभवम् ॥ ९ ॥
नवयौवनरूपशालिनी विचरन्ती स्मयमानवीक्षणैः ।

तरुणानभितो विकर्षति प्रमदा काचिदनूह्यलीलया ॥ १० ॥
उपविश्य शिलासने प्रिया पतिसंश्लेषसुखेन निर्वृता ।
रमणश्रवणान्तिके मिथो मधुरं प्रालपते निरर्थकम् ।। ११ ॥
अभिधावनदण्डताडन- प्रणतोल्लङ्घनखेलनैः भृशम् ।
तृषिताः हिमशीतपायसं मुदिताः बालगणाः प्रभुञ्जते ॥ १२ ॥
नमनोचितवृद्धदम्पती दरनृत्यत्स्मितशोभिताननौ ।
वनकान्तिदिदृक्षया शनैः चरतोऽन्योन्यकरावलम्बिनौ ।। १३ ॥
- - - - 

Saturday, March 8, 2014

Sanskrit blog: Humour-93

हास्यसीकरः-९३
न्यायालये न्यायवादी साक्षिस्थानस्थितं वैद्यं परीक्षते ।
न्यायवादी: वैद्यवर्य! यदा त्वया कुणपपरीक्षणार्थं कर्तनं कृतं तदा कर्तनात् प्राक् त्वया नाडीपरीक्षणं कृतं किम्?
साक्षी: न कृतम् ।
न्यायवादी: कच्चित् त्वया तस्य रक्तसंमर्दः परीक्षितः?
साक्षी: न परीक्षितः ।
न्यायवादी: तस्य श्वसनं परीक्षितं किम्?
साक्षी: सर्वथा न ।
न्यायवादी: अतः, कच्चित् मन्यसे भाव्यं यत् सः तव परीक्षणात् पूर्वं जीवितः आसीत्?
साक्षी: न हि ।
न्यायवादी: कथं त्वं निस्संशयं मन्यसे?
साक्षी: यतः परीक्षणात् पूर्वमेव तस्य मस्तिष्कं मम लेखनतले (table)  स्थापितमासीत् ।
न्यायवादी: तथापि भाव्यं खलु सः जीवित एव आसीत्?

साक्षी: (विमृश्य) यदि तत् भाव्यं सः कुत्रापि न्यायवादी एव भवति ।
- - - - 

Saturday, March 1, 2014

Sanskrit blog: City Park-1

नगरोपवनम्-१
खगकूजितजृम्भणैः शनैः तनुजाड्यं जहतीव तन्द्रिलाः ।
नगरोपवनस्थपादपाः प्रथमार्कारुणरश्मिचुम्बिताः ।। १ ॥
ललनागणरोचकं वपुः द्युतिमल्लब्धुममेयलालसाः ।
तरुणाः श्वसितैर्विवर्धितैः पथि धावन्ति ककुद्मवृन्दवत् ॥ २ ॥
मृदुशीतलमारुतो लताः परिरभ्यानतपुष्परञ्जिताः ।                              
अमलानिलसेवने रतान् पथि संतोषयते विहारिणः ॥ ३ ॥
हिमसीकरमौक्तिकाचितैः हरितार्द्रैमृदुनव्यशाद्वलैः ।
धरणी कमनीयतां प्रगे भजते कञ्चुकितेव सुन्दरी ।। ४ ॥
मृगमत्स्यबिहङ्गरूपतां भजमानाः वनपालशिक्षया ।
नरकौशलशक्तिसूचका तरुगुल्मा रमयन्ति बालकान् ॥ ५ ॥
प्रतिमा नरपस्य कस्यचित्गतकालेष्वनुभूय मान्यताम् ।
अथ कालविपर्ययादहो मलनीरैरभिषिच्यते द्विजैः ॥ ६ ॥
रजनीं विजने महापथे क्षपयित्वा भषणे निरर्गले ।

तरुणातपवाञ्छयाधुना स्वपिति श्वा तुहिनार्द्रशाद्वले ॥ ७ ॥
- - - - 

Saturday, February 22, 2014

Sanskrit blog: Humour-92

हास्यसीकरः-९२
काचन मान्या स्त्री औषधापणिं गता । सा आपणिकमपृच्छत्, “भोः! मया सियनैड् विषः क्रयणीयः । अत्र लभ्यते किम्?” इति । चकितः आपणिकः तामपृच्छत्, “आर्ये, किमर्थं विषं क्रीणासि?” इति । सा गम्भीरस्वरेण तं प्रत्यवदत्, “ अहं मम भर्त्रे विषं दातुमिच्छामि” इति । दिग्भ्रान्तः आपणिकः अवदत्, “आर्ये! किं वदसि? यदि तदर्थं तुभ्यं विषं विक्रीणै मां त्वां च आरक्षकाः कारागारं नयेयुः । इतः कृपया अपसर “ इति । तदा सा आत्मनः वित्तस्यूतात् छायाचित्रमेकमुद्धृत्य तस्मै अदर्शयत् यस्मिन् छायाचित्रे आपणिकस्य पत्न्या सह तस्याः पतिः रतिक्रीडायां निरतः आसीत् । निर्वर्णः उद्विग्नश्च आपणिकः अवदत्, “असंशयं तुभ्यं सियनैड् विक्रीणे । त्वया प्रथममेव वक्तव्यमासीत् यत् वैद्यनिर्देशात् विषं क्रीणामि” इति ।
- - - - 

Saturday, February 15, 2014

Sanskrit blog:O! my dear sleep!

निद्रे!
संख्याता नितरां मयाऽविनिवहे सर्वे शनैरेकशः ।
ओघस्य स्वनितं सहस्रकणिकोद्भूतं समाकर्णितम् ।
दृष्टं नीलनभः मनस्यविरतं ज्योत्स्नानुलिप्तं वनम् ।
निद्रे त्वं न तथापि मामुपगता कोवापराधो मम ॥ १ ॥

पूर्वस्यां दिशि पर्वतादरुणिताभाऽऽगन्तुमेवेहते ।
आद्यः शालिवने विहंगमरवः दूराद् हि संश्रूयते ।
देवि त्वद्विरहात्प्रतप्तमधुना सङ्गम्य पाहि द्रुतम् ।
निद्रे देहि ममाखिलकटुक्लेशघ्नमालिङ्गनम् ॥ २ ॥

विश्रान्तिं प्रददासि कायहृदयव्यापारखिन्नाय वै ।
इत्याहुः सकलामयार्तिशमने श्रेष्ठा सहाया सखी ।
अद्य त्वं किमुपेक्षसे जनमिमं त्वत्सङ्गमाकाङ्क्षिणम् ।
तूर्णं मीलितलोचनं सुनिभृतं मां चुम्ब खेदापहे ॥ ३ ॥ 
[Inspired by Wordsworth's poem "sleep"]
- - - -