New Year Good-wishes

नववर्षशुभाकाङ्क्षा

शुभवर्त्मनि वर्ततां मनः प्रियमेव प्रवदाम सर्वदा ।

करवाम हितं रमापतिर्नववर्षे वितनोतु शं भुवि॥

- - - - 

A wise saying

सुभाषितम्

सम्मार्जनीं स्वरसनां खलु मन्यमानाः

केचित् स्वचित्तशुचितां पुरुषा यतन्ते ।

कुर्वन्त एव कलुषं परमानसं ते

दूष्य़ा भवन्ति परिमार्जनधूलिदिग्धाः ॥

Some people considering that their tongue is a broom indeed try to clean their minds.

While they soil the mind of an other person (in doing so), they become condemnable smeared by the dust caused by the cleaning.
- - - -  

Sanskrit blog: Humour-62

हास्यसीकरः-६२

परस्थलवासी कश्चन उपाहारालयं गत्वा परिचारिकामाहूय तां वदति, “ भोः,शृणु, मह्यं कवोष्णां काफ़ीं, अर्धपक्वमपूपद्वयं च कृपया आनय” इति ।

परिचारिका मनाक् चकिताऽपि ग्राहकसमीप्सितमाज्ञां मन्यमाना तथैव कवोष्णां काफ़ीमर्धपक्वमपूपद्वयं च आनयति, भोजनफलकस्योपरि निवेशयति च ।

तदा सः ग्राहकः तां वदति, “ मम गृहनिर्गमनात् प्रभृति बहूनि  दिनान्यतीतानि  । गृहोत्कण्ठा मां बाधते । अत्र आसने उपविश्य मां यथामति मद्गृहिणीवत् गर्हस्व“ इति ।

- - - - 

Sanskrit blog: A lady's smile

स्मितचन्द्रिका

तस्या मुखेन्दोः स्मितचन्द्रिका सा

विनाशयन्ती स्वमरीचिजालैः।

चिन्तातमः प्रेक्षकमानसाब्धौ

आनन्दवीचीर्जनयाञ्चकार ॥

That moonlight of smile from her moon face destroyed the darkness of worries and created waves of happiness in the ocean of minds of observers.

- - - - 

Sanskrit blog: Humour-61

हास्यसीकरः-६१

भार्या: कुतस्त्वं सर्वदा तव हस्तस्यूते मम चित्रं निवेश्य उद्योगालयं गच्छसि?

भर्ता: प्रिये, यदा उद्योगस्थले कृच्छ्राणि सम्भवन्ति तदा त्वदीयचित्रावलोकनेन तानि सुगमानि भासन्ते ।

भार्या: अहो मम अद्भुतशक्तिः ।

भर्ता: (नीचस्वरेण) बाढम्, तव चित्रं पश्यन् चिन्तयामि, “ अस्याः कठिनतरा बाधा कास्ति?” इति । 

- - - -

Sanskrit blog: Mahatma Gandhi and his sandal

महात्मा गान्धिः तस्य उपानच्च

महात्मा गान्धिः कदाचन रेल्-याने प्रयाति स्म । रेल्-प्रकोष्ठस्य द्वारि तिष्ठन् बहिः प्रकृतिसौन्दर्यमनुभवन् आसीत् । सपदि तस्य उपानदेका पादात् निरगलत् रेलयानात् अपततच्च । गान्धिवर्यः झटिति अन्यामुपानहं च पादात् विमोच्य बहिः प्राक्षिपत् । तस्य सहचरः तमपृच्छत्, “आर्य, कुतस्त्वया अन्या उपानदपि बहिः प्रक्षिप्ता?” । गान्धिवर्यः विहस्य अवदत्, “ एकया उपानहा मम किं कार्यम्? यदि कश्चन बहिः उपानहौ पश्यति, तस्मै ते उपयुक्ते भवेताम् “ इति । 
- - - - 

Sanskrit blog: Humour-60

हास्यसीकरः-६०

विमानसंस्थया बहुवारं विमाने प्रयाणं कुर्वतां उद्योगिप्रमुखानां प्रोत्साहनार्थं नव्यः शुल्कपत्रवितरणक्रमः अनुष्ठितः । सः यथा:- उद्योगिप्रमुखस्य शुल्कपत्रेण सह तस्य पत्न्यै निःशुल्कं शुल्कपत्रं दत्तम् । उत्सुकाः उद्योगिप्रमुखाः सर्वे नूतनवितरणयोजनामनुसृत्य स्त्रीभ्यः सह प्रयाणमकुर्वन् । प्रयाणानन्तरं विमानसंस्था उद्योगिप्रमुखानां पत्नीभ्यः पत्रमेकमलिखत्, “मान्ये, भवत्याः विमानयानं सुखकरमासीदिति आशंसामहे। कृपया भवत्याः प्रयाणमुद्दिश्य अस्मभ्यं किञ्चित् भवती लिखतु” इति । सर्वैः पत्नीभिः उत्तराणि प्रेषितानि । सर्वेषु उत्तरपत्रेषु इदमेव लिखितं “किम् प्रयाणम्?” ।

- - - - 

Sanskrit blog: Festival of lights-2

दीपोत्सवः-२

आस्फोटयन् स्फोटकरान् सलीलम्

सशब्दधूमाग्निषु मोदमानाः |

पोगण्डसंघा जनयन्ति भीतिम्

वृद्धेषु बालासु तथार्भकेषु ॥ ७ ॥

कन्या रताः सुन्दररङ्गवल्ली-

-निरूपणे दैवतमन्दिरेषु ।

रथ्यासु गेहेषु चतुष्पथेषु

प्रदर्शयन्त्यः स्वकलासु कौशलम् ॥ ८ ॥

रजोप्रमृष्टाः चिरदीपपादपाः

भजन्ति नूत्नां विरजस्स्फुरत्प्रभाम् ।

गृहाग्रदेशे नवदीपशृङ्खलाः

नक्षत्रशोभाः निशि संप्रदीपिताः ॥ ९ ॥

कान्तां नवोढां रमणः प्रसादयन्

उपायनैराभरणैर्दुकूलैः ।

मिथो रतेच्छां मदनेषुविद्धः

दृष्ट्यैव तस्यै प्रकटीकरोति ॥ १० ॥

लक्ष्मीं समस्तद्रविणप्रदात्रीम्

तस्याः कटाक्षं हृदि याचमानाः ।

भजन्ति भक्त्यापणिका विपण्याम्

श्रेयस्करी सैव सदा जनानाम् ॥ ११ ॥

नव्यं दुकूलं च विभूषणं च

भर्त्रा प्रदत्तं परिधाय साध्वी ।

स्वाद्यानि भक्ष्याणि विधातुकामा

महानसे कार्यरताऽऽप्रदोषम् ॥ १२ ॥

विद्युत्प्रदीपावलिदीप्तसौधाः

मुष्णन्ति कान्तिं खलु देवपुर्याः ।

सर्वत्र लोको मुदितः प्रहृष्टः

दीपावलीपर्वणि संप्रवृत्ते ॥ १३ ॥

- - - - 

 

Sanskrit blog: Festival of lights-1

दीपोत्सवः

प्रावृट् प्रयाता शिशिरो न चागतः

वृक्षा हरित्पर्णमया वनान्ते ।

रोमाञ्चितोर्वी नवशाद्वलावृता

प्रतीक्षते द्राक् शरदः समागमम् ॥ १ ॥

नद्यो भृशं पङ्किलवालुकायुता

चलन्ति पद्यासु दृढं कृषीवलाः ।

श्यामप्रभाशोभितकाननानि

दीपोत्सवे संप्रति संप्रवृत्ते ॥ २ ॥

दृष्ट्वा प्रपूर्णां सरसीं जलेन

कृषीवलो नन्दति फुल्लनेत्रः ।

तटाकवीचीषु विधाय सौधान्

मनोहरान् दैवदयां प्रशंसन् ॥ ३ ॥

मन्दानिलप्रेङ्खितसस्यमञ्जरीः

संवीक्ष्य बालार्कमयूखहासे ।

मुदा मनो नृत्यति कर्षकस्य

मृत्स्नां करौ संस्पृशतो सुदीर्घम् ॥ ४ ॥

संखाद्य शादं गवि सन्निवृत्ते

श्रुत्वा स्वमातुः कलकण्ठनादम् ।

वत्सो द्रुतं कृन्तति रज्जुबन्धम्

अम्बां सहर्षं त्वरयाभ्युपैति ॥ ५॥

तं स्फीतनेत्रं प्रसभं  निरोद्धुम्

मूढा मुधा धावति यष्टिहस्ता ।

व्यर्थप्रयत्ना खलु घोषकन्या ।

स स्तन्यपाने नितरां प्रवृत्तः ॥ ६ ॥

(अनुवर्तते)

- -- -

Sanskrit blog: Humour-59

हास्यसीकरः-५९

क्रैस्तप्रार्थनामन्दिरे रविवासरे प्रार्थनानन्तरं मन्दिरस्य धारणार्थं धनसंग्रहणं कुर्वन्ति । तदा विपर्यस्तशिरस्त्राणमेकं एकस्य हस्तात् अन्यस्य हस्तं प्रतिपादयन्ति । सर्वे यथाशक्ति धनं शिरस्त्राणे निवेशयन्ति ।

एकस्मिन् प्रार्थनामन्दिरे प्रार्थनानन्तरमर्चकः शिरस्त्राणं धनसंग्रहणाय भक्तवृन्दे निहितवान् ।  त्रयः कृपणाः वयस्याः धनदाने अनिच्छवः एकत्र तत्र आसन् । यदा शिरस्त्राणमपश्यन्, तदा तेष्वेकः मूर्छितवत् सहसा ध्ररायामपतत्, अन्यौ द्वौ पतितं तं वहन्तौ द्रुतं मन्दिरात् बहिः अगच्छताम् ।

- - - -